Cả tuần đó, Giang Ly gần như không ngủ.
Bà kiểm tra thông số của đợt quét toàn công suất mười chín lượt. Kiểm tra đến lượt thứ bảy, La Giản không nhịn nổi, hỏi: “Cô Giang, thực sự cô đang tìm gì?” Giang Ly chăm chăm vào màn hình, hồi lâu mới nói: “Tôi đang tìm đường nối của một chiếc máy.” “Chiếc máy nào?” “Chiếc mà chúng ta đang sống bên trong.”
La Giản không dám hỏi nữa. Về sau anh phát hiện, mấy ngày ấy Giang Ly chẳng phải đang kiểm tra thông số — thông số từ lượt thứ hai đã không còn gợi được lỗi nào. Bà đang do dự. Trong ngăn kéo của bà khóa một tập vẽ, trên tập vẽ là câu chữ một cô bé bảy tuổi viết bằng phiên âm. Bà về sau mới hiểu, cả tuần ấy việc bà thực sự làm, là cân đi cân lại một câu hỏi:
Nếu câu trả lời thực sự nằm dưới đáy, tôi chịu nổi không?
Ngày hai mươi ba tháng mười, trước rạng sáng. Bầu trời sa mạc không một gợn mây, sao dày lạ thường, như một tấm phông nền đang chờ bị đâm thủng.
Ba giờ đúng, cả viện tĩnh lặng. Dưới lòng đất bốn trăm mét, nhiệt độ hai đường ống chân không tụt xuống còn một phần tỷ kelvin, hệ laser vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Ba giờ mười, Giang Ly đích thân kiểm tra lần cuối — đó là thói quen của bà: máy sắp làm việc lớn cỡ nào, bà càng phải tự tay sờ một lượt đường ống, như người mẹ chỉnh lại góc chăn cho con trước khi con ngủ.
Ba giờ mười lăm, La Giản báo cáo: “Toàn bộ hệ thống sẵn sàng.”
Giang Ly nhìn đồng hồ. Kim giây đi từng nấc một; nhìn theo, bà bỗng nhớ mấy ngày cuối cùng trước khi Niệm Niệm ra đi, bà cũng nhìn những con số trên máy theo dõi nhảy từng nấc một như thế. Mười một năm rồi. Bà không biết mình đang dùng chiếc máy này tìm đáy của thế giới, hay tìm tung tích của một cô bé bảy tuổi. Có lẽ từ đầu đến cuối, hai câu hỏi ấy vốn là một.
Ba giờ mười sáu, bà nói: “Bắt đầu đi.”
“Không chờ thêm chứ?”
“Không chờ nữa.” Bà nói. “Cây đợi lá, cũng chỉ đợi có một mùa đông. Tôi đợi đủ lâu rồi.”
Ba giờ mười bảy, chiếc máy gầm lên, đâm mũi thăm dò vào tầng sâu nhất của không-thời gian.
Chuyện xảy ra sau đó, mọi người trên toàn thế giới — dù lúc ấy đang thức hay đang ngủ — đều nhớ mình đang ở đâu.
Giờ Bắc Kinh là lúc nửa đêm, Bến Thượng Hải còn rải rác vài bóng chạy bộ đêm; New York là buổi chiều, các tay giao dịch Phố Wall đang dán mắt vào bảng giá; London là buổi hoàng hôn, có người ngồi quán rượu xem bóng đá; phi hành gia trên Trạm Không gian Quốc tế vừa kết thúc một lượt hoạt động ngoài khoang. Bảy tỷ màn hình sáng trên toàn cầu — điện thoại, máy tính, tivi, màn xe, bảng thông tin chuyến bay, máy theo dõi phòng mổ, màn quảng cáo khổng lồ trên cao ốc trăm mét —
Đồng loạt tắt ngấm.
Không phải mất điện. Hệ thống điện vẫn vận hành bình thường. Là bản thân các màn hình, trong cùng một phần nghìn giây, đồng loạt đen sì.
Dưới lòng đất bốn trăm mét, đèn khẩn cấp bật lên, màu đỏ, mọi gương mặt như nhúng vào máu. La Giản đập thùm thụp vào bàn phím, hét lên là bị tấn công; trưởng bộ phận an ninh rút dây mạng; kẻ thì đọc A Di Đà Phật, kẻ thì đọc các hằng số vật lý. Chỉ có Giang Ly đứng yên.
Vì bà thấy, màn hình lại sáng lên, cái này nối cái kia.
Trên mỗi cái, là cùng một dòng chữ. Không phải giao thức mã hóa nào đã biết, không phải phương thức xâm nhập nào đã biết — sau này điều tra mới rõ, những ký tự ấy không đi qua card đồ họa, không đi qua hệ điều hành, chúng “hiện ra” thẳng trên mặt phẳng hiển thị, tựa như ánh sáng tự quyết định xếp mình thành hình dáng của chữ:
“Chào các bạn. Chúng tôi là các bạn. Xin lượng thứ cho một câu trả lời đến muộn.”
Về sau Giang Ly hồi tưởng khoảnh khắc ấy vô số lần. Cuối cùng bà hiểu, thí nghiệm của bà chẳng hề “phát hiện” ra gì.
Là thế giới này, đã đáp lời bà.
Mười một năm tìm kiếm, cuối cùng tìm được không phải một định luật vật lý, mà là một câu chào. Như người gõ mãi lên một cây ống dưới đáy biển suốt mười một năm, thế rồi một ngày, phía bên kia ống vọng lại tiếng gõ — mà lại gõ đúng mã Morse của tên bà.
Bà bám vào bàn điều khiển, từ từ ngồi sụp xuống. La Giản hoảng hồn lao đến đỡ, nghe bà lẩm bẩm đi lẩm bẩm lại một câu. Anh áp sát mới nghe rõ, đó chẳng phải lời nói điên, đó là một câu thơ — người như bà, vậy mà lại đang đọc thơ:
“Trong Không, thứ gì cũng chứa nổi.”
Trong Không quả nhiên thứ gì cũng chứa nổi. Chứa nổi tinh tú, chứa nổi xương thịt, chứa nổi một mùa đông mười một năm của một người mẹ.
Cũng chứa nổi, câu trả lời.